2040, o ano da salvación do lince ibérico

Publicado por o día 29/09/2019 na sección de Medio Ambiente,Social,WWF

2040, o ano da salvación do lince ibérico

Vinte anos de duro traballo e a intensa coordinación de moitas entidades permitiron sacar ao lince ibérico do perigo crítico de extinción. Con todo, para salvar definitivamente á especie habería que alcanzar as 750 femias reprodutoras para o que farán falta, polo menos, 8 novas poboacións. O camiño para percorrer é aínda moi longo, polo que WWF considera imprescindible continuar co compromiso e o esforzo de todos, que debe ser canalizado a través dun novo modelo de gobernanza entre Portugal, España e todos os actores implicados.
 
Máis de oitenta expertos déronse cita estes días nas Xornadas Técnicas “O lince ibérico (Lynx pardinus), mirando cara ao futuro”, organizadas por WWF España na Escola Superior de Montes e Medio Natural da Universidade Politécnica de Madrid, nas que se analizaron as leccións aprendidas e os novos obxectivos a cumprir para lograr a recuperación real da especie.
 

Un exemplo de cooperación sen precedentes

 
Os esforzos coordinados de máis de 50 institucións públicas e privadas, varias comunidades autónomas e dous países conseguiron o titánico obxectivo de evitar o que parecía unha inevitable extinción. Un caso de éxito que sentou as bases para a recuperación doutras moitas especies, segundo Hugo Morán, Secretario de Estado en funcións do Ministerio para a Transición Ecolóxica, quen inaugurou as xornadas.
 
Estes anos de traballo deixaron valiosas leccións aprendidas. Entre elas, Germán Garrote, Dr. en zooloxía e experto en lince ibérico da Axencia de Medio Ambiente e Auga da Junta de Andalucía, sinalaba a importancia de traballar para erradicar o furtivismo e as malas prácticas cinexéticas, unha causa de mortalidade especialmente preocupante pola dificultade para ser detectada.
 

Novos retos para a recuperación real

 
Durante as xornadas, os distintos grupos de traballo expuxeron os retos aos que se enfronta esta nova fase. Tras evitar a súa extinción e conseguir crear novas poboacións, grazas aos programas de conservación en catividade e de reintroducción, o seguinte desafío é conseguir unha poboación estable que garanta o Estado de Conservación Favorable da especie.
 
Para Ramón Pérez de Ayala, coordinador do Programa do Lince Ibérico de WWF España, “estamos á metade do camiño: tardamos case 20 anos en evitar a súa extinción e quédannos outros 20 para conseguir que estea fose de perigo”.
 
O Estado de Conservación Favorable ( ECF) é, segundo os Directiva Hábitats, aquel que garante a viabilidade da especie a longo prazo. Alcanzar este estado para o lince ibérico é unha obrigación legal, ademais dun reto científico. Segundo os expertos, a poboación mínima viable alcanzaríase con 750 femias reprodutoras vivindo en poboacións conectadas, o que se lograría en 2040, seguindo o ritmo de traballo actual. Estas cifras supoñen un fito na conservación de especies ameazadas, pois non existe precedente dun cálculo tan exacto para ningunha outra especie.
 
Segundo Francisco Villaespesa, coordinador dos centros de cría en catividade do Organismo Autónomo de Parques Nacionais, é necesario continuar coas soltas intensivas e crear un EEP (programa europeo de especies ameazadas, polas súas siglas en inglés) que asegure a xestión integral da xenética de individuos en liberdade e en catividade, como ocorre con outras especies ameazadas.
 
A día de hoxe hai 130 femias reprodutoras distribuídas en poboacións illadas entre si ou en poboacións que xa alcanzaron a súa capacidade de carga. É dicir, o reto é crear un total de 8 poboacións novas reintroduciendo linces en territorios aínda non ocupados.
 
Para iso, é imprescindible o compromiso a medio e longo prazo das administracións que xa participan no programa, pero tamén a incorporación doutras, como as comunidades autónomas de Madrid e Castela e León.
 

Estratexia ibérica de conservación do lince

 
Ata o de agora, os proxectos LIFE, xa finalizados e liderados por Andalucía, serviron de marco para a realización e coordinación das accións. Nesta nova etapa faise imprescindible o traballo a nivel supraterritorial coa creación dunha Estratexia Ibérica de conservación do lince e da figura dun coordinador estable que asegure a consecución dos obxectivos, tanto en España como en Portugal, e aborde temas como a realización dun censo ibérico de coello, a conectividade entre poboacións e asegure o financiamento.
 
Na mesa redonda de peche, os Directores Xerais de Medio Natural de Andalucía, Castela-A Mancha e Estremadura, Anxo Andrés Sánchez García, Rafael Cubero Rivera e Jesús Moreno Pérez, respectivamente, coincidiron no necesario compromiso das administracións para asegurar o financiamento mediante fondos propios ou outros instrumentos europeos como os fondos FEADER.
 
Luís Suarez, responsable do programa de especies de WWF España: “Necesitamos un modelo de coordinación estable no tempo que non existe actualmente no normativa pero que, se somos capaces de crealo, servirá para a cooperación transfronteiriza con outras especies, como o oso, o desmán e o visón europeo”.
 
Nuno Banza, presidente do Conselho Directivo do ICNF de Portugal, foi o encargado de clausurar as xornadas poñendo de manifesto o papel protagonista que Portugal ha de ter nesta nova etapa. “Estivemos tan concentrados en facer un excelente traballo que non vos destes conta de que este proxecto fixo historia”.
 
Agora temos a responsabilidade de escribir o mellor dos finais: a recuperación total dunha especie que estivemos a piques de extinguir.