A escaseza de auga embalsada volve golpear á Península a pesar das choivas

Amplas zonas das concas do Segura, Guadalquivir ou Guadiana están en alerta ou prealerta por escaseza de auga, a pesar de que non houbo seca. O alto consumo de auga polo regadío empuxa ao límite os nosos recursos hídricos
Publicado por o día 07/10/2019 na sección de Medio Ambiente,Social,WWF

A escaseza de auga embalsada volve golpear á Península a pesar das choivas

España pecha o ano hidrolóxico (de outubro do 2018 a setembro de 2019) cun balance negativo. A media das precipitacións foi duns 533,7 mm, mentres a media histórica da última década alcanzou os 643,3 mm, segundo datos do Ministerio de Transición Ecolóxica (MITECO).

A pesar das últimas choivas torrenciais, os encoros están ao 41.1% da súa capacidade. Este retrato repítese cada ano e mostra a deficiente xestión da auga que prioriza os grandes consumos, como o do regadío que acapara case o 80% deste recurso.

Durante o últimos seis anos, o nivel de auga embalsada en España non mellorou substancialmente, mesmo nos anos que máis choveu, como sucedeu durante o período 2013-2014. Esta é unha das principais conclusións que revela o novo estudo realizado por WWF. É máis, o nivel de auga embalsada está por baixo da media da última década, e claramente a recuperación de 2018, ano no que choveu un 25% por encima da media do valor anual, non foi suficiente para compensar o crecente uso coa escasa acumulación de auga polas choivas.

É dicir, cando chove máis non sempre se utiliza para almacenar auga nos encoros, pois se segue utilizando de maneira excesiva.

“Estes datos demostran que os problemas de escaseza non están sempre directamente relacionados coa falta de choivas senón coas decisións de xestión, e de canta auga úsase. A relación entre nivel de precipitacións e auga embalsada non é directa e depende da auga que se reparta. Hai que xestionar a auga antes de que falte a choiva”, afirma Rafael Seiz, experto do Programa de Augas de WWF.

Durante o mes de agosto, e en xullo na metade centro e sueste peninsular, houbo unha ausencia de seca prolongada (como se pode ver no mapa de seca que mide o nivel de choivas). Con todo, as concas do Segura, Júcar, Guadalquivir e Guadiana están en nivel de alerta e prealerta, mesmo nalgunhas zonas desta última en emerxencia (que mide a capacidade para atender as demandas de auga), como mostran os mapas publicadas polo MITECO.

Isto débese ao alto consumo de auga polo regadío e agricultura intensiva que acapara o 80% deste recurso. Doutra banda, a conca do Duero sufriu unha seca prolongada, polo que varias zonas están en niveis de emerxencia.

Sen dúbida, a conca do Segura resulta un caso paradigmático, onde a pesar das últimas choivas torrenciais que arrasaron zonas como a Veiga Baixa do Segura, onde se acumularon na media da comarca o equivalente á choiva dun ano, ou en Murcia (San Javier) onde de descargaron 203,7 mm en 24 horas, atópase actualmente en situación de (nivel de) alerta.

A reserva hidráulica do Segura atópase ao 28.2% da súa capacidade. De feito, en xullo de 2019 as autoridades da auga solicitaron prorrogar ata o 30 de setembro de 2020 a situación de seca no ámbito territorial da Confederación Hidrográfica do Segura polo Real Decreto 356/2015, do 8 de maio e adóptanse medidas excepcionais para a xestión dos recursos hídricos.

A mala xestión e a sobreexplotación da auga son a cara oculta da escaseza de auga embalsada nestes momentos. As perspectivas empeoran aínda máis se temos en conta que co cambio climático os períodos secos serán cada vez máis longos e intensos. O Centro de Estudos Hidrográficos do CEDEX (2017) estima que os recursos hídricos dispoñibles nas diferentes concas hidrográficas reduciranse entre un 3% e un 7% de aquí a 2040.

“Desde WWF solicitamos ás Administracións públicas que dean un xiro radical á xestión da auga. As Autoridades da auga polo momento mantiveron o seu empeño de afrontar as secas a golpe de medidas urxentes e excepcións. Unha fuxida cara a adiante que non expón, nin sequera en momentos de escaseza hídrica, reducir nin adaptar a demanda a un recurso tan limitado como a auga”, conclúe Rafael Seiz.

Precisamente, durante a gran seca de 2017, a peor durante os últimos 20 anos, as medidas que se adoptaron terminaron por agravar aínda máis a situación de consolidación da demanda, a través de exencións ao pago da auga, xusto cando máis falta facía.

Tamén se permitiu cómpraa venda de dereitos entre usuarios a cambio de compensacións económicas. Este intercambio destes dereitos, que non eran senón papel mollado, abriu a posibilidade dun mercado “negro” ou ben pagar por recursos que non existen, como ocorreu en 2012 co fracaso da auga no alto Guadiana, no que WWF denunciou a compra pública de dereitos de auga “pantasma” por 66 millóns de euros.

 

Comentar noticia

Your email address will not be published.