O Modelo de Financiamento Sanitario: a historia dun desastre

A Xunta de Galicia non ten unha estratexia para negociar o novo modelo de financiamento sanitario
Publicado por o día 05/12/2017 na sección de Sanidad

O Modelo de Financiamento Sanitario: a historia dun desastre

Ata o 2001 Sanidade Pública financiábase cos Orzamentos do Estado que destinaba a ela unha cantidade que se repartían entre todas as CCAA en base ao % poboación de cada territorio respecto ao total do estado. Tras completarse o proceso de transferencias sanitarias a todas as Comunidades Autónomas CCAA en 2001 o Consello de Política Fiscal e Financeira, do Goberno de Aznar, acordou un novo modelo de financiamento autonómico que:

  • Incorporou o gasto sanitario no total do financiamento autonómico
  • Pasou a realizarse mediante a cesión dunha conxunto de impostos indirectos que gravan o consumo e a actividade económica
  • Introduciu algúns cambios no reparto baseados no % de poboación maior de 65 anos e a insularidade.

A urxencia, improvisación, e a mala contabilidade, provocou que o  cámbeo do  non cubrira as necesidades de gasto (especialmente en Galicia), xerou importantes desiguais interterritoriais, limitou o acceso equitativo da poboación á sanidade e obrigou a todas as Comunidades (incluída Galicia) a endebedarse de xeito importante.

Principais problemas para Galicia do cambio de modelo:

– A integración do gasto sanitario no total da autonomía, permitiu a  Xunta destinar unha parte do financiamento sanitario (30% do total autonómico),  a outros menestreis.

– Reduzo á autonomía financeira da Comunidade Autónoma: O cambio a indirectos que gravan o consumo e a actividade comercial (30% do IRPF e o 35% do IVA recaudado en cada CA, o 40% dos impostos especiais que gravan a compra de alcohol, tabaco, hidrocarburos, e combustibles e os impostos de patrimonio, sucesións, transmisións patrimoniais, etc.) prexudico a Galicia que ten unha menor capacidade recaudatoria, dado a menor actividade económica e comercial.

– Afectou ao carácter redistributivo da sanidade pública. A sanidade págase con impostos que non teñen en conta o nivel de renda., rompendo co criterio redistributivo de que “paga máis quen máis ten e recibe atención quen máis o necesita”

– Supeditou o financiamento sanitario de Galicia aos fondos de solidariedade: A cesta de impostos transferidos só garantían o 40% do financiamento, pese a que as necesidades de gasto en saúde son superiores ás doutras comunidades dada a dispersión (Galicia concentra o 58,6% das entidades singulares de poboación do Estado) e o envellecemento (somo una as 7 autonomías máis envellecidas de Europa), polo que necesita precisa máis recursos para garantir a atención de todo a poboación en condicións de equidade.

Pero o principal problema deste modelo era que o cálculo do gasto sanitario carecía de racionalidade ao utilizar indicadores poboacionais e territoriais que non contemplan as necesidades de asistencia sanitarias ( problemas de saúde e enfermidades prevalentes, custos asistencia ou gastos en farmacia e tecnoloxías.

Estas deficiencias obrigaron ao Goberno a negociar un novo cambio no modelo que se levo a cabo na II Conferencia de Presidentes Autonómicos en ano 2005, onde se aprobou, unha importante inxección económica para que as CCAA, puidesen facer fronte ao seu elevado endebedamento  cos provedores.

Posteriormente a Ley 22/2009 introduciu novos cambios para afrontar a insuficiencia económica do  modelo e os problemas do comezo da crisis  que reduciu a capacidade recaudatoria dos impostos transferidos Para iso incrementouse da porcentaxe do IRPF e do IVA cedidos ás Comunidades Autónomas ao 50%; e creáronse novos fondos para reducir a insuficiencia e a desigualdades intercomunitarias (Fondo de Garantía de Servizos Públicos Fundamentais, Fondo de Suficiencia Global e de Competitividade e Compensación Este cambio, ademais de farragoso e de difícil comprensión, xerou novas diferenzas entre CCAA.

Estaba acordado un novo cambio no 2014, que foi paralizado polo Goberno alegando falta de recursos pola crise e a Estabilidade Orzamentaria imposta por Europa e o Cambio na Constitución. Con todo a presión das CCAA, asfixiadas polo corsé da estabilidade orzamentaria e as deficiencias do modelo, obrigaron ao Goberno a abrir novamente o debate

A Conferencia de Presidentes debería acordar un modelo que garanta a suficiencia global de cada CA e a sustentabilidade do Sistema Sanitario Público (supón máis do 30% do financiamento total), reduza as desigualdades e teña en conta ás necesidades de saúde da poboación.

Desgraciadamente para este negociación do novo cambio no  financiamento autonómico, Nuñez Feijoo parece non ter unha estratexia definida e o respaldo do conxunto de forzas parlamentarias e sociais galegas.

Desde a Asociación Galega para a Defensa dá Sanidade Pública propoñen que o novo modelo debería:

1.- Garantir a suficiencia financeira e a equidade fiscal entre todas CCAA, algo fundamental para Galicia moi afectada pola crise, o aumento da pobreza (máis da metade dos asalariados gañan menos de 1.000 euros ao mes e a pensión media é a segunda máis baixa do Estado con 780,2 euros, fronte a unha media estatal de 923,23), os recortes sanitarios e o envellecemento. É necesario ponderar criterios como a dispersión, o % de maiores de 65 anos, as comunicacións, a poboación de máis de 65 anos

2.- Incrementar os impostos aos sectores economicamente máis beneficiados que apenas pagan impostos; combater a fraude fiscal, eliminar o financiamento con impostos indirectos, e recuperar algúns impostos que gravan a riqueza e o patrimonio

3.- Devolver o carácter finalista ao financiamento sanitario para evitar o seu desviou a outros sectores económicos con capacidade de influír á Xunta

4.- Dar transparencia e simplificar o sistema de cálculo e de nivelación, eliminando os actuais fondos de garantía ou sustentabilidade, substituíndoos por instrumentos que garanten a equidade

5.- Aumentar  os fondos de compensación autonómica par o que habería que esixir unha partida económica especifica nos Orzamentos do Estado destinada a compensar as diferenza de financiamento entre CCAA.

6.- Calcular as necesidades de gasto en base as necesidades de saúde (enfermidades prevalentes, mortalidade, discapacidade,, determinantes medioambientais e diferenzas de recursos sanitarios. Para iso é imprescindible elaborar un Plan de Saúde de Galicia real e operativo.

7.- Cambiar a orientación estratéxica da política sanitaria: Pasar da actual estratexia orientada á enfermidade e a curación a outra baseada na promoción, a prevención, a equidade e o coidado aos crónicos. Para iso é necesario potenciar a Atención Primaria eliminando como primeiro paso as estruturas de Xestión Integrada EOXIS que someteron a esta nivel aos hospitais e aumentar o seu orzamento ata alcanzar o 25% do total sanitario.)

8.- Controlar o crecemento irracional do gasto farmacéutico. España é o 2º pais do mundo en consumo de medicamentos e Galicia o segundo do Estado en gasto por habitante

9.- Crear unha estrutura dentro do SERGAS que avalíe  as novas tecnoloxías antes de introducilas no sistema

10.- Poñer en marcha unha estratexia destinada a racionalizar a actividade asistencial baseada en evidencia científicamente comprobada (protocolos, guías clínicas, vías clínicas) e no enfoque integral dos procesos asistenciais.