O Modelo de Financiamento Sanitario: a historia dun desastre

A Xunta de Galicia non ten unha estratexia para negociar o novo modelo de financiamento sanitario
Publicado por o d√≠a 05/12/2017 na sección de Sanidad

O Modelo de Financiamento Sanitario: a historia dun desastre

Ata o 2001 Sanidade P√ļblica financi√°base cos Orzamentos do Estado que destinaba a ela unha cantidade que se repart√≠an entre todas as CCAA en base ao % poboaci√≥n de cada territorio respecto ao total do estado. Tras completarse o proceso de transferencias sanitarias a todas as Comunidades Aut√≥nomas CCAA en 2001 o Consello de Pol√≠tica Fiscal e Financeira, do Goberno de Aznar, acordou un novo modelo de financiamento auton√≥mico que:

  • Incorporou o gasto sanitario no total do financiamento auton√≥mico
  • Pasou a realizarse mediante a cesi√≥n dunha conxunto de impostos indirectos que gravan o consumo e a actividade econ√≥mica
  • Introduciu alg√ļns cambios no reparto baseados no % de poboaci√≥n maior de 65 anos e a insularidade.

A urxencia, improvisación, e a mala contabilidade, provocou que o  cámbeo do  non cubrira as necesidades de gasto (especialmente en Galicia), xerou importantes desiguais interterritoriais, limitou o acceso equitativo da poboación á sanidade e obrigou a todas as Comunidades (incluída Galicia) a endebedarse de xeito importante.

Principais problemas para Galicia do cambio de modelo:

РA integración do gasto sanitario no total da autonomía, permitiu a  Xunta destinar unha parte do financiamento sanitario (30% do total autonómico),  a outros menestreis.

РReduzo á autonomía financeira da Comunidade Autónoma: O cambio a indirectos que gravan o consumo e a actividade comercial (30% do IRPF e o 35% do IVA recaudado en cada CA, o 40% dos impostos especiais que gravan a compra de alcohol, tabaco, hidrocarburos, e combustibles e os impostos de patrimonio, sucesións, transmisións patrimoniais, etc.) prexudico a Galicia que ten unha menor capacidade recaudatoria, dado a menor actividade económica e comercial.

– Afectou ao car√°cter redistributivo da sanidade p√ļblica.¬†A sanidade p√°gase con impostos que non te√Īen en conta o nivel de renda., rompendo co criterio redistributivo de que ‚Äúpaga m√°is quen m√°is ten e recibe atenci√≥n quen m√°is o necesita‚ÄĚ

– Supeditou o financiamento sanitario de Galicia aos fondos de solidariedade:¬†A cesta de impostos transferidos s√≥ garant√≠an o 40% do financiamento, pese a que as necesidades de gasto en sa√ļde son superiores √°s doutras comunidades dada a dispersi√≥n (Galicia concentra o 58,6% das entidades singulares de poboaci√≥n do Estado) e o envellecemento (somo una as 7 autonom√≠as m√°is envellecidas de Europa), polo que necesita precisa m√°is recursos para garantir a atenci√≥n de todo a poboaci√≥n en condici√≥ns de equidade.

Pero o principal problema deste modelo era que o c√°lculo do gasto sanitario carec√≠a de racionalidade ao utilizar indicadores poboacionais e territoriais que non contemplan as necesidades de asistencia sanitarias¬†( problemas de sa√ļde e enfermidades prevalentes, custos asistencia ou gastos en farmacia e tecnolox√≠as.

Estas deficiencias obrigaron ao Goberno a negociar un novo cambio no modelo que se levo a cabo na II Conferencia de Presidentes Autonómicos en ano 2005, onde se aprobou, unha importante inxección económica para que as CCAA, puidesen facer fronte ao seu elevado endebedamento  cos provedores.

Posteriormente a¬†Ley 22/2009¬†introduciu novos cambios para afrontar a insuficiencia econ√≥mica do¬† modelo e os problemas do comezo da crisis¬† que reduciu a capacidade recaudatoria dos impostos transferidos Para iso incrementouse da porcentaxe do IRPF e do IVA cedidos √°s Comunidades Aut√≥nomas ao 50%; e cre√°ronse novos fondos para reducir a insuficiencia e a desigualdades intercomunitarias¬†(Fondo de Garant√≠a de Servizos P√ļblicos Fundamentais, Fondo de Suficiencia Global e de Competitividade e Compensaci√≥n¬†Este cambio, ademais de farragoso e de dif√≠cil comprensi√≥n, xerou novas diferenzas entre CCAA.

Estaba acordado un novo cambio no 2014, que foi paralizado polo Goberno alegando falta de recursos pola crise e a Estabilidade Orzamentaria imposta por Europa e o Cambio na Constitución. Con todo a presión das CCAA, asfixiadas polo corsé da estabilidade orzamentaria e as deficiencias do modelo, obrigaron ao Goberno a abrir novamente o debate

A Conferencia de Presidentes deber√≠a acordar un modelo que garanta a suficiencia global de cada CA e a sustentabilidade do Sistema Sanitario P√ļblico (sup√≥n m√°is do 30% do financiamento total), reduza as desigualdades e te√Īa en conta √°s necesidades de sa√ļde da poboaci√≥n.

Desgraciadamente para este negociaci√≥n do novo cambio no¬† financiamento auton√≥mico, Nu√Īez Feijoo parece non ter unha estratexia definida e o respaldo do conxunto de forzas parlamentarias e sociais galegas.

Desde a Asociaci√≥n Galega para a Defensa d√° Sanidade P√ļblica propo√Īen que o novo modelo deber√≠a:

1.- Garantir a suficiencia financeira e a equidade fiscal entre todas CCAA, algo fundamental para Galicia moi afectada pola crise, o aumento da pobreza (m√°is da metade dos asalariados ga√Īan menos de 1.000 euros ao mes e a pensi√≥n media √© a segunda m√°is baixa do Estado con 780,2 euros, fronte a unha media estatal de 923,23), os recortes sanitarios e o envellecemento. √Č necesario ponderar criterios como a dispersi√≥n, o % de maiores de 65 anos, as comunicaci√≥ns, a poboaci√≥n de m√°is de 65 anos

2.- Incrementar os impostos aos sectores economicamente m√°is beneficiados que apenas pagan impostos; combater a fraude fiscal, eliminar o financiamento con impostos indirectos, e recuperar alg√ļns impostos que gravan a riqueza e o patrimonio

3.- Devolver o carácter finalista ao financiamento sanitario para evitar o seu desviou a outros sectores económicos con capacidade de influír á Xunta

4.- Dar transparencia e simplificar o sistema de cálculo e de nivelación, eliminando os actuais fondos de garantía ou sustentabilidade, substituíndoos por instrumentos que garanten a equidade

5.- Aumentar  os fondos de compensación autonómica par o que habería que esixir unha partida económica especifica nos Orzamentos do Estado destinada a compensar as diferenza de financiamento entre CCAA.

6.- Calcular as necesidades de gasto en base as necesidades de sa√ļde (enfermidades prevalentes, mortalidade, discapacidade,, determinantes medioambientais e diferenzas de recursos sanitarios. Para iso √© imprescindible elaborar un Plan de Sa√ļde de Galicia real e operativo.

7.- Cambiar a orientación estratéxica da política sanitaria: Pasar da actual estratexia orientada á enfermidade e a curación a outra baseada na promoción, a prevención, a equidade e o coidado aos crónicos. Para iso é necesario potenciar a Atención Primaria eliminando como primeiro paso as estruturas de Xestión Integrada EOXIS que someteron a esta nivel aos hospitais e aumentar o seu orzamento ata alcanzar o 25% do total sanitario.)

8.- Controlar o crecemento irracional do gasto farmac√©utico. Espa√Īa √© o 2¬ļ pais do mundo en consumo de medicamentos e Galicia o segundo do Estado en gasto por habitante

9.- Crear unha estrutura dentro do SERGAS que avalíe  as novas tecnoloxías antes de introducilas no sistema

10.- Po√Īer en marcha unha estratexia destinada a racionalizar a actividade asistencial baseada en evidencia cient√≠ficamente comprobada (protocolos, gu√≠as cl√≠nicas, v√≠as cl√≠nicas) e no enfoque integral dos procesos asistenciais.