Amigos da Terra fai un análise do acordo do clima: a firma dun acordo sen compromisos

Por o 23/12/2015 | Sección: Amigos da Terra,Vigo
Amigos da Terra fai un análise do acordo do clima: a firma dun acordo sen compromisos

Desde Amigos da Terra consideramos o Acordo de París unha farsa. Seguramente coincidirás coa nosa apreciación si pensas que un acordo contra o cambio climático, para considerarse un éxito, ten que conter as ferramentas necesarias para frear o quecemento, e si non, non serve, por moito que o asinaron todos os países. Esta visión coincide coa dos principais científicos do clima que se pronunciaron sobre o acordo. A continuación resumimos con detalle a nosa interpretación.

…………………………………………………………………………………………

Tira e afrouxa no proceso

En borradores anteriores á aprobación do texto final durante o cume, había referencias moito máis robustas aos dereitos sociais, así como a un acordo ambicioso; de feito, até o penúltimo borrador había prazos temporais e obxectivos concretos de mitigación, redución de emisións de CO2,referencias á descarbonización da economía e á erradicación dos combustibles fósiles. Desde dentro Amigos da Terra observou como as esixencias de países como Arabia Saudita conseguían eliminar estas ferramentas vitais.

As negociacións non contemplaron un acordo até o final. De feito o texto que presentaron como definitivo non o era. No último minuto, con todos os participantes esperando no plenario, Estados Unidos presionou e conseguiu rebaixar unha mención aos países industrializados: de “deberán” a “Tentarán”. É dicir, rebáixase o grao de obrigación dos países ricos á hora de emprender accións.

…………………………………………………………………………………………

Os dereitos sociais ao lixo

Un acordo xusto, ambicioso e vinculante debería recoller varios elementos relacionados cos dereitos universais: recoñecer a perspectiva de xénero no reto climático, recoñecer os dereitos humanos e, por tanto, o recoñecemento dos dereitos dos desprazados e refuxiados climáticos e ambientais; finalmente tería que recoñecer a transición xusta para os traballadores do vello modelo enerxético cara a postos de traballo dignos na economía sustentable.

Todos estes puntos saíronse do texto, novamente por presións de países que non recoñecen acordos internacionais como a Carta de Dereitos Humanos. Significa á súa vez que os países que se din máis progresistas e garantes dos dereitos sociais han cedido no que deberían ser liñas vermellas.

…………………………………………………………………………………………

É un acordo histórico?

Soamente os negociadores que sufriron 8 anos de negociacións técnicas con paus moi duros e finais agónicos poderían dicilo, non é o papel da ONG o cualificalo de histórico. A clave de pór de acordo a pequenas illas sen recursos que xa se quedaron sen auga potable con grandes potencias que defenden con uñas e dentes o carbón ou o libre comercio sen molestias relacionadas coa regulación ambiental, é si o acordo é suficientemente baleiro.

…………………………………………………………………………………………

É realmente vinculante?

Calquera acordo de Nacións Unidas que aprobe un país o é pola súa propia natureza. Pero a maior parte dos elementos do acordo son voluntarios ou conteñen cláusulas para deixar á libre disposición dos países. Así, soamente a parte de revisión, comunicación e transmisión da información á Convención de nacións Unidas é obrigatoria. Pero o que se comunique como compromiso de acción climática queda á decisión de cada país.

A razón pola que esta vinculación legal é débil radica na pugna entre Estados Unidos e China, que levan anos pondo trabas ao acordo dado que se esixían mutuamente responsabilidades na redución de emisións. Estados Unidos finalmente decidiu presentar contribucións voluntarias na redución de emisións, a cambio de que China pase polo aro cun mecanismo de medición das emisións transparente e universal, pero que no acordo salgue como “flexible”. A cambio, os obxectivos de redución de emisións non son legalmente vinculantes para evitar que un congreso estadounidense de maioría conservadora e negacionista rexeite a ratificación do acordo tal e como lle pasou a Clinton con Kyoto.

…………………………………………………………………………………………

Obxectivo global de emisións: a era dos combustibles fósiles en pleno apoxeo

O acordo de París recoñece efectivamente a necesidade de quedar moi por baixo dos dous graos e facer esforzos para quedar por baixo do 1.5. Xa podían recoñecer directamente o 1.5. Con todo, en calquera caso é un obxectivo baleiro porque os países renuncian a pronunciarse sobre obxectivos concretos de redución de emisións en prazo e cantidade. Mentres o Panel Intergobernamental sobre Cambio Climático (IPCC ) ou a Axencia Internacional da Enerxía, AIE, son claras na ruta de redución de emisións, reducir nun 80% as emisións para 2050, o acordo pasa de falar de opcións de descarbonización ou erradicación dos combustibles fósiles a falar de “equilibrio entre emisións antropogénicas e sumidoiros” para a segunda metade do século. Isto asume explicitamente que imos seguir emitindo e á vez imos confiarnos á capacidade de absorción de bosques, chans ou a tecnoloxías que non sabemos si teremos. Como observadores contemplamos como a presión da ditadura de Arabia Saudita, tras a cal se escondían Arxentina (fracking), Sudáfrica (carbón), e a europea Polonia (carbón) destruíron as opcións que tiñan algo de ambición.

Pola súa banda as contribucións que cada estado remitiu a Nacións Unidas revisaranse demasiado tarde, en 2023 cun asesoramento previo en 2018. Isto é moi grave por varios motivos: 1) As contribucións non son de obrigado cumprimento, nin o contido está aliñado necesariamente coa responsabilidade histórica dos países emisores nin a súa capacidade de redución; 2) As contribucións estatais que se presentaron, superarán segundo a valoración máis optimista de Nacións Unidas os 2.7ºC de aumento medio da temperatura da Terra. Considerando os prazos de revisión para que os países presenten plans de redución aínda máis ambiciosos (si queren) é 2023, sitúanos nun escenario moi pesimista. Mesmo si os INDC cumprísense á perfección, o nivel de emisións á atmosfera destes 8 anos sería de tal magnitude que o que se teña que presentar en 2023 de novo sería unha redución tan drástica das emisións (segundo a ciencia, non o acordo de París) que sería totalmente irreal para cumprir coa meta de 1,5ºC.

…………………………………………………………………………………………

Alcanzaremos o pico de emisións…

… “canto antes”. A frase está suxeita a interpretacións e condicionantes de todo tipo, e a recado haberaos para priorizar o crecemento da economía ou a dependencia do petróleo e xustificar que as emisións sigan crecendo. A ciencia, namentres, recomendaba o pico de emisións para este ano.

…………………………………………………………………………………………

Por que o acordo non chama ao fin dos combustibles fósiles senón todo o contrario?

Unha infinidade de medios de comunicación, institucións e diferentes organizacións catalogou o acordo de éxito e deron a entender que empezaba o fin dos combustibles fósiles. Non é así. O texto contivo unha vez opcións que mencionaban a descarbonización da economía e o final dos combustibles fósiles, pero a presión dos países con reservas deixouno no que é agora: unha carta branca ao incremento da emisión de gases de efecto invernadoiro. Carece de obxectivos específicos e dá pé a que os países poidan seguir emitindo até a segunda metade de século sen establecer un horizonte temporal para anular as emisións, nin a cantidade indispensable das mesmas a mitigar.. E de paso, deixa sen vixencia todo o artigo 2.

…………………………………………………………………………………………

Financiamento: cifra arbitraria, insuficiente e con precedentes de incumprimento

Aínda que na práctica non ten implicacións, non é o acordo de París a que recolle un compromiso concreto de financiamento senón a decisión da COP. En esencia o aprobado asinta como base os 100.000 millóns de dólares anuais aprobados en Copenhague para incrementarse todo o posible. Cales son os problemas?:

Non é adicional á axuda oficial ao desenvolvemento. Nun momento dado si se considerou no texto pero desapareceu ao final. Trátase dunha carta verde á dobre contabilidade. O financiamento climático é para asegurar o desenvolvemento sustentable dos países sen queimar petróleo, é dicir, instalando enerxía limpa.

100.000 millóns de dólares é unha cifra arbitraria. Impúxose en Copenhague como compromiso de última hora para saír da lameira das negociacións e salvar o cume. Non corresponde a ningún criterio técnico de mitigación e adaptación. Calquera fluxo financeiro especulativo, guerra ou rescate custa 10 veces máis. O criterio de Amigos da Terra de asumir as responsabilidades históricas e de acordo á capacidade económica estima que só a UE debería estar a fornecer 100.000 M de euros anuais aos países empobrecidos.

• Xa que nos defenderon este resultado como un avance do acordo sobre todo por considerar esta cifra como a base que ten que crecer, hai que lembrar que os 100.000 millóns acordáronse legalmente e non se cumpriron: desa cifra só comprometeuse en realidade o 10% e a maior parte dos fondos non se transferiron a Nacións Unidas.

PRENSA AMIGOS DA TERRA