Descóbrense novas verteduras de lindano, un tóxico persistente e silencioso

Ecoloxistas en Acción atopa en maio verteduras incontroladas de lindano en Bizkaia.
Publicado por o día 27/05/2019 na sección de Ecologistas en Acción,Social

Descóbrense novas verteduras de lindano, un tóxico persistente e silencioso

O 16 de maio Ekologistak Martxan denunciou a existencia dunha antiga entulleira ilegal en Barakaldo onde hai presenza de lindano, un composto tóxico cualificado como substancia perigosa e prioritaria pola lexislación e que a Organización Mundial da Saúde considerou en 2015 como canceríxeno. A entulleira está situado na paraxe de Modorreta, nunha zona que parcialmente usa o colexio O Regacho como aparcamento e onde se observan tanto hortas como gañado. O Gobierno Vasco ordenou descontaminar e recuperar ambientalmente este lugar a finais de 2014, pero non se actuou ata agora. Javier Vázquez, portavoz desta organización, lembrou que Modorreta está no catálogo de chans contaminados e non se fixo nada en cinco anos.
 
Dez días antes, a asociación ecoloxista descubriu unha vertedura incontrolada de lindano. Estaba situado na antiga entulleira de lixos de Bilbao, Enekuri, que se pechou en 1996. O achado comunicouse ás administracións para que tomasen as medidas necesarias que eliminasen rapidamente a contaminación. En cambio, a resposta do concelleiro de Ordenación Urbana de Bilbao, foi quitarlle importancia e responsabilidades a este feito porque non existía “posibilidade de que se filtre” xa que, segundo o concelleiro, non pasa ningún arroio por alí. O problema foi que si pasaba un arroio. De feito, os restos de lindano estaban dentro do arroio.
 
Dous recentes descubrimentos dun problema de saúde pública e grave contaminación que está presente noutros puntos de Bizkaia. Así, púidose coñecer en febreiro deste ano que a entulleira de Argalario, onde están confinados 412.000 metros cúbicos de terras contaminadas con lindano, ten filtracións. Debería ser impermeable para que non se disperse o contaminante, pero púidose comprobar que non é así. E todo isto súmase ás denuncias e as reclamacións da plataforma Ekologista Ezpitsua de Barakaldo en relación á contaminación por lindano do encoro de Oiola. A contaminación vén de lonxe pois ten a súa orixe na actividade da empresa Bilbao Chemical, filial da transnacional Boehringer, que pechou en 1986.
 
Está a incumprirse o Directiva Marco sobre Residuos (Directiva 2008/98/CE), por ausencia dos deberes de control, inspección e garantía de cumprimento en relación coa vertedura de residuos. Como tamén se incumpre a Directiva 2004/35/CE sobre responsabilidade ambiental en relación coa prevención e reparación de danos ambientais.
 
As verteduras ilegais de lindano reflicten a necesidade de que as administracións competentes poñan en marcha de forma urxente plans de actuación e remediación que eliminen as verteduras, fenen a contaminación e recuperen as zonas contaminadas. Non está a ser así, e por iso Ekologistak Martxan propuxo unha Proposta Non de Lei ( PNL) no Parlamento Vasco que facilitase e acelerase as solucións ao problema do lindano en Euskadi. Esta PNL foi aprobada o 28 de marzo deste ano por todos os grupos parlamentarios. Para que non quede como un brinde ao sol, a organización ecoloxista demanda pasar á acción: constituír unha mesa de traballo con participación institucional, técnica e social que desenvolva un plan de remediación dos chans, de protección da auga e da saúde da poboación. Nese sentido, por mor dos últimos descubrimentos está a solicitar aos diferentes grupos políticos que concorren ás eleccións municipais e europeas que expoñan as políticas e compromisos que teñen en relación á eliminación do lindano.
 
A localización das verteduras ilegais foi posible pola colaboración anónima de persoas que fan chegar a Ecoloxistas en Acción estes achados. Para facilitar esta comunicación, a organización ecoloxista sumouse a Fíltraa, unha plataforma independente de denuncia cidadá a través da cal calquera persoa pode revelar información de interese público a medios de comunicación e organizacións da sociedade civil de maneira segura e anónima.
 
A información que pode chegar a través de Fíltraa pode ser de gran utilidade para localizar verteduras ilegais de lindano noutros puntos do Estado, pois a contaminación desta substancia tóxica non se atopa só en Euskadi. No Porriño, próximo a Vigo, unhas obras desenterraron en 2017 depósitos de lindano procedentes da fábrica de Zeltia. En Sabiñánigo hai numerosas denuncias da contaminación pola mala xestión do lindano procedente de Bilbao Chemical, que se asentou na localidade baixo o nome de Inquinosa (pechada en 1994). Tamén procedente de Bilbao Chemical de Barakaldo, depositáronse 70 toneladas de residuos con lindano na mina abandonada de Gandalia. A lista segue: Cabria (Palencia), Viana e Igúzquiza (Navarra) e as sete demarcacións hidrográficas onde se atoparon restos de lindano, como indica o informe ‘Ríos hormonados’.
 
Non é un problema exclusivamente de Galicia, País Vasco e Aragón, é unha cuestión estatal. Por iso é necesario que se localicen e caractericen adecuadamente todos os lugares onde se verteron, e para iso é de gran axuda Fíltraa, como tamén é urxente que se garanta a limpeza integral de todas as zonas contaminadas. Os plans de descontaminación e remediación deben poñerse en marcha en todo o Estado e deben incluírse en todos os plans hidrolóxicos.