Ecoloxistas en Acción pide plans de ozono nas once comunidades máis afectadas en 2018

O Goberno Central e as Comunidades Autónomas seguen incumprindo a obrigación de actuar sobre tráfico e industria para mellorar o aire que respiran dous de cada cinco españois.
Publicado por o día 05/06/2019 na sección de Ecologistas en Acción,Medio Ambiente,Social

Ecoloxistas en Acción pide plans de ozono nas once comunidades máis afectadas en 2018

Hoxe Día Mundial do Medio Ambiente, dedicado este ano á contaminación atmosférica, e coincidindo co episodio de contaminación que desde o pasado venres 31 de maio está a disparar os niveis de ozono troposférico en boa parte de España, Ecoloxistas en Acción denuncia que entre 2016 e 2018 incumpríronse os obxectivos legais de protección da saúde e/ou a vexetación establecidos para o ozono na metade das 126 zonas en que se divide a efectos deste contaminante o territorio español.
 
As zonas onde se incumpren os límites están repartidas entre as comunidades autónomas de Andalucía, Aragón, Baleares, Castela-A Mancha, Castela e León, Cataluña, País Valenciano, Estremadura, Madrid, Murcia e Navarra, con case 19 millóns de habitantes, dous de cada cinco persoas que viven no Estado.
 
Entre elas, a contaminación estendeuse pola totalidade da Comunidad de Madrid, a máis afectada como consecuencia as emisións do tráfico rodado da área metropolitana de Madrid, que ademais de prexudicar a saúde de seis millóns e medio de madrileños, afecta de maneira grave a ambos os dous lados da Cordilleira Central a cuarto de millón de habitantes de Castela e León e aos tres millóns de habitantes de Castela A Mancha e Estremadura, comunidades xunto a Madrid afectadas na totalidade do seu territorio.
 
Á marxe do problema creado polo tráfico urbano de Madrid, o outro gran foco de contaminación por ozono en España atópase no litoral mediterráneo, desde Xirona ata Alxeciras, pasando pola Comunidade Valenciana, Murcia e as Illes Balears, onde esta contaminación, ocasionada polo alto grao de urbanización da costa e o elevado tránsito marítimo e aeroportuario, afecta a máis de tres millóns de persoas, especialmente nas áreas de interior.
 
As restantes áreas afectadas polos elevados niveis de ozono repártense entre o Val do Guadalquivir andaluz (incluíndo as áreas urbanas de Córdoba, Huelva, Xaén e Sevilla), a aglomeración de Granada e o Val do Ebro, de Tarragona e Aragón á Ribeira navarra, onde viven outros cinco millóns de persoas.
 
Defínese o valor obxectivo como o “nivel dun contaminante que deberá alcanzarse, na medida do posible, nun momento determinado para evitar, previr ou reducir os efectos nocivos sobre a saúde humana, o medio ambiente no seu conxunto e demais bens de calquera natureza”. O valor obxectivo octohorario para a protección da saúde humana é de 120 microgramos de ozono por metro cúbico de aire (μ g/ m3), que non deberá superarse en máis de 25 días por cada ano civil, de media nun período de tres anos.
 
Existe así mesmo un valor obxectivo para a protección da vexetación, que se avalía en períodos de cinco anos, e que entre 2014 e 2018 incumpriuse en 330.000 quilómetros cadrados, dous terzos do territorio español, que desta forma séguese situando xunto a Italia á cabeza dos países europeos polos danos ocasionados polo ozono aos cultivos agrícolas e aos ecosistemas naturais.
 
As estacións de control da contaminación atmosférica de referencia onde no último trienio superouse os obxectivos legais de ozono son un centenar das 475 que miden este contaminante en España.
 
A lei estatal de calidade do aire establece que as comunidades autónomas adoptarán plans de mellora da calidade do aire para alcanzar os obxectivos establecidos, nas zonas nas que os niveis dun ou máis contaminantes regulados superen devanditos obxectivos, como é o caso do medio centenar de zonas indicadas. Trátase dunha medida obrigatoria para as autoridades autonómicas, que de ningunha maneira pódese entender como discrecional, e é independente das iniciativas que poida adoptar o Goberno central, que doutra banda tampouco elaborou o Plan Nacional de Ozono Troposférico comprometido fai xa case catro anos, motivo polo cal está vista para sentenza unha demanda de Ecoloxistas en Acción na Audiencia Nacional.
 
Por primeira vez en España, en outubro do ano pasado un tribunal rexional español declarou a obrigación dunha administración autonómica como a Junta de Castilla y León de elaborar e aprobar “o máis axiña posible” os preceptivos Plans de Mellora da Calidade do Aire nas zonas onde se superaron os obxectivos legais para a protección da saúde e/ou da vexetación. Con todo, esta comunidade autónoma non elaborou aínda devanditos plans, e só a Junta de Extremadura aprobou nos últimos meses un Plan de Mellora da Calidade do Aire para combater o ozono, mentres o Goberno de Murcia acaba de presentar un borrador de plan, en ambos os casos con serias deficiencias nas medidas de actuación previstas.
 
Por iso, Ecoloxistas en Acción volveu a rexistrar formalmente peticións para que as Comunidades Autónomas de Andalucía, Aragón, Illes Balears, Castela-A Mancha, Castela e León, Cataluña, Comunidade Valenciana, Madrid, Región de Murcia e Navarra poñan en marcha sen máis dilación os plans de redución de ozono, coa finalidade de evitar que esta lamentable situación sígase repetindo cada primavera e verán.
 
Plans que deben pasar pola redución do intenso tráfico urbano e interurbano que soportan as principais cidades do Estado, mantendo un modelo de cidade compacta e promovendo o uso de medios de transporte máis sustentables como a marcha a pé, a bicicleta e un transporte público e colectivo alimentado preferiblemente con enerxía limpa procedente de fontes renovables. Doutra banda, debe adiantarse o peche das centrais térmicas de carbón, substituídas por enerxías renovables. Así mesmo, Ecoloxistas en Acción pide ao goberno español que se una a Francia na creación dunha Área de Control de Emisións que limite a entrada de buques altamente contaminantes no mar Mediterráneo. Todo iso sen prexuízo da necesaria coordinación entre Comunidades Autónomas, co Goberno Central e coa Unión Europea.
 
O ozono troposférico, tamén coñecido como ozono “malo” por contraposición ao da estratosfera, é un contaminante secundario producido pola reacción entre o dióxido de nitróxeno e os hidrocarburos emitidos polo transporte e algunhas industrias, en presenza de radiación solar. Por inhalación, provoca irritación dos ollos e vías respiratorias superiores, redución da función pulmonar, un incremento do risco de enfermidades respiratorias agudas (asma, EPOC) e o agravamento de patoloxías cardiovasculares, con resultado de hospitalización ou morte.
 
A Axencia Europea de Medio Ambiente estima en 1.800 os falecementos prematuros anuais en España producidos como consecuencia da exposición a niveis de ozono como os rexistrados habitualmente no verán no centro e sur de España. O ozono, ademais de para as persoas, é tóxico para a vexetación, dana os bosques e reduce a produtividade dos cultivos.