España aposta polos tóxicos agrícolas

Un praguicida prohibido segue aplicándose rutinariamente en España debido ao mal uso das autorizacións excepcionais do Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación.
Publicado por o día 08/08/2019 na sección de Ecologistas en Acción,Medio Ambiente,Social

España aposta polos tóxicos agrícolas
Este ano está a ter lugar un debate na Unión Europea, dentro do Comité Permanente de Vexetais, Animais, Alimentos e Pensos da Comisión Europea (SCPAFF polas súas siglas en inglés), sobre a nova aprobación da substancia tóxica 1,3- dicloropropeno destinada á esterilización dos chans. Este praguicida elimina toda vida orgánica –beneficiosa ou parasitaria– que puidese competir cos cultivos que se pretenden realizar.
 
No ano 1999 a Axencia para a Investigación do Cancro, dependente da Organización Mundial da Saúde, catalogou ao 1,3- dicloropropeno como posible carcinogénico en humanos. O uso desta substancia está prohibido en Europa desde 2007.
 
Tres anos despois, ante o recurso presentado pola empresa agroquímica propietaria dos seus dereitos, o Consello Europeo prohibiu definitivamente o seu comercio e uso por liberar ao medio ambiente grandes cantidades de impurezas policloradas, coñecidas e descoñecidas. Non se dispoñía de información sobre a súa persistencia, comportamento toxicolóxico, absorción polos cultivos, acumulación, evolución metabólica e contido de residuos. Outros dos motivos que fundamentaron esta prohibición foron o carácter non concluínte da avaliación do risco para os consumidores, o posible risco de contaminación das augas subterráneas e o perigo para as aves, os mamíferos, os organismos acuáticos e outros organismos non obxectivo.
 
Esta substancia segue aplicándose regular e rutinariamente en España debido, segundo manifesta Ecoloxistas en Acción, ao mal uso das autorizacións excepcionais que permite o artigo 53 do Regulamento (CE) nº 1107/2009. Nas distintas resolucións de autorización excepcional do Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación xustifican a necesidade do uso excepcional en que o 1,3- dicloropropeno é, xunto coa substancia activa cloropicrina, o único substituto eficaz do xa desaparecido bromuro de metilo para a desinfección de chans.
 
No que se refire á falta de alternativas, o informe da Universidade Politécnica de Madrid de xaneiro de 2018 ‘Efectos da cloropicrina e do 1,3 dicloropropeno. Diagnóstico da situación e análise de viabilidade de alternativas’ mostra que a biosolarización (emprego da luz solar como desinfectante) é tan efectiva como o uso destas dúas substancias prohibidas. Tamén conclúe que a utilización doutros produtos químicos autorizados alcanza unha eficacia do 74 %.
 
Nestes últimos anos, a empresa comunicou que mellorara o seu método de produción e depurara no posible as impurezas de fabricación detectadas, unha afirmación rebatida polos informes europeos tras detectar polo menos dez impurezas.
 
Por iso, e sen ter en conta o resto de razóns que levaron á súa prohibición, volveuse a iniciar a avaliación deste tóxico co fin de volver autorizalo, para o que se solicitou o informe de España, na súa calidade do país da Unión Europea encargado de emitir o primeiro informe de avaliación (país relator), e á Axencia Europea de Seguridade Alimentaria (EFSA polas súas siglas en inglés), a cal emitiu un informe novamente desfavorable á autorización deste pesticida.
 
Francia, outro dos países relatores, emitiu así mesmo un informe desfavorable tanto á pretendida autorización da devandita substancia, posición á que ata a data adheríronse outros trece países europeos, como a derrogacións temporais baseándose no artigo 53 do regulamento europeo, utilizadas ata a actualidade de maneira ampla, sistemática e rutineira polo Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación español para a emisión de autorizacións excepcionais desta e outras substancias contrarias ás leis e normativas europeas, polo que na actualidade Ecoloxistas en Acción ten en curso un proceso xudicial contencioso-administrativo contra as derrogacións temporais emitidas pola administración española respecto a esta substancia.
 
Pero a pesar do informe da EFSA e da posición contraria de 14 países europeos contrarios á autorización, tato temporal como permanente, da comercialización e uso do 1,3- dicloropropeno, a representación española continúa decidida a que se obvien os informes técnicos e as posicións de países en que entenden que a salubridade da poboación e o respecto ao medio ambiente, que á fin e ao cabo é o alicerce da sustentabilidade (tamén das explotacións agrícolas), deben prevalecer sobre os intereses económicos das grandes empresas do sector agrícola, especialmente dos grandes beneficios das corporacións internacionais de agroquímicos e agrotóxicos.
 
Ecoloxistas en Acción considera que España está a perder o tren europeo en materia de agricultura e xestión integral de pragas. De feito a Unión Europea, desde 2009, estableceu unha estratexia respecto a a Xestión Integrada de Pragas polo que se determina que se debe traballar en plans nacionais para a redución de uso de substancias tóxicas químicas, substituíndoas por métodos menos lesivos para a saúde e o medio ambiente como son o barbeito, a rotación de cultivos, a solarización e os métodos biolóxicos.