13 Colectivos evidencian ante a CE a conivencia pol√≠tica presente nos proxectos que atacan √° sa√ļde humana e medioambiental na Galiza

Reuníronse con un representante do equipo xurídico da Unidade de Aplicación do Dereito Medioambiental da Comisión Europea
Publicado por o d√≠a 22/03/2019 na sección de AGE,Pol√≠tica

13 Colectivos evidencian ante a CE a conivencia pol√≠tica presente nos proxectos que atacan √° sa√ļde humana e medioambiental na Galiza

epresentantes da¬†Plataforma Non √° ampliaci√≥n da depuradora de Louriz√°n (Pontevedra),¬†Plataforma Veci√Īal de Sanxenxo,¬†Plataforma Casalonga Limpa de Residuos (Teo),¬†Plataforma Salvemos Catas√≥s (Lal√≠n),¬†Plataforma Mina Touro-O Pino Non,¬†Plataforma pola recuperaci√≥n do r√≠o Sar,Plataforma Non E√≥licos Bustelo-Campelo-Monte Toural (Coristanco),¬†Asociaci√≥n de Afectados polo Vertedoiro de Lesta,Plataforma Salvemos a Comarca de Ordes, Comisi√≥n de Seguimento da minar√≠a e defensa do rural de Mes√≠a-Frades,¬†Plataforma de afectados pola destiler√≠a de Contimunde (Rois),¬†Sindicato Labrego Galego¬†e¬†ContraMINAcci√≥n, acompa√Īadas ademais pola deputada de En Marea no Parlamento Galego¬†Paula V√°zquez Verao,¬† trasladaron hoxe no Parlamento Europeo en Bruxelas, convidadas pola eurodeputada da Esquerda Unitaria Europea-Esquerda Verde N√≥rdica (GUE/NGL)¬†L√≠dia Senra¬†a denuncia da situaci√≥n de ataques ao noso medioambiente que incorre no incumprimento de varias directivas europeas.

Logo dun espazo de debate e análise ca eurodeputada Lídia Senra, as representantes das 15 organizacións desprazadas a Bruxelas mantiveron un encontro con José Manuel Servert, membro do equipo xurídico da Unidade de Aplicación do Dereito Mediambiental da Dirección Xeral de Medio Ambiente da Comisión Europea.

Leandro del R√≠o,¬†membro da¬†Plataforma Salvemos a Comarca de Ordes, describiu a situaci√≥n dun territorio¬†‚Äúonde se produce a meirande concentraci√≥n de industrias altamente contaminantes de Galicia‚ÄĚ. A central t√©rmica de Meirama, a mina de lignito d¬īAs Encrobas, a subestaci√≥n el√©ctrica de Mes√≥n do Vento, miner√≠a de superficie vinculada ao seixo, √°ridos e arcillas, SOGAMA, o vertedoiro d¬īA Areosa ou a ameaza dun futuro megaparque e√≥lico te√Īen convertido a comarca nun¬†‚Äúterritorio de sacrificio, un territorio enfermo que debe ser curado‚ÄĚ.

Fronte a esta situaci√≥n de contaminaci√≥n m√ļltiple,¬†‚Äúfomentada pola propia Administraci√≥n‚ÄĚ, Del R√≠o pediu aos representantes da CE que se leve adiante¬†‚Äúunha investigaci√≥n que aclare se o emprego de fondos p√ļblicos europeos aplicado a estes proxectos na Galiza foi correcta‚ÄĚ. Fixo fincap√© tam√©n na necesidade urxente de presionar dende a UE ao Estado espa√Īol¬†‚Äúpara que mellore a calidade t√©cnica da lexislaci√≥n e das normativas relativas a medioambiente e sanidade ambiental‚ÄĚ, esixindo¬†‚Äúun maior control e transparencia na tramitaci√≥n de autorizaci√≥ns‚ÄĚ, canda o¬†‚Äúseguimento exhaustivo de calquera actividade industrial que afecte ao medioambiente e sa√ļde das persoas‚ÄĚ.

A¬†Plataforma Salvemos a Comarca de Ordes¬†denunciou tam√©n diante dos representantes da Direcci√≥n Xeral de Medio Ambiente da Comisi√≥n Europea a¬†limitaci√≥n de prazos de exposici√≥n p√ļblica de proxectos que afectan √° sa√ļde, contraria √° propia Directiva Medioambiental europea vixente, operada pola Xunta de Galicia a trav√©s da denominada Lei de Depredaci√≥n de Galicia.

Incrementar os medios dispo√Ī√≠beis, as√≠ como crear¬†xulgados espec√≠ficos en materia medioambiental¬† dotando de m√°is medios √° Fiscal√≠a, as√≠ como o desenvolvemento dunha pol√≠tica efectiva en canto a¬†produci√≥n e tratamento de todo tipo de residuos.

Concretando inda m√°is a descrici√≥n da situaci√≥n da comarca, seguidamente¬†Daniel Veiras trasladou as reivindicaci√≥ns da Plataforma de Afectados polo Vertedoiro de Lesta, concello de Ordes. Veiras fixo fincap√© en que nun radio de tan s√≥ 3.5km det√©ctase¬†‚Äúcontaminaci√≥n de augas por mor das filtraci√≥ns e fugas do vertedoiro da Areosa, contaminantes t√≥xicos no aires liberados polas combusti√≥ns de SOGAMA, GESUGA e a Central T√©rmica de Meirama‚ÄĚ, ao que hai que engadir cheiros constantes provintes do vertedoiro da Areosa, ru√≠do constante polo continuo movemento de cami√≥ns que descargan lixo as 24h do d√≠a, ao que hai que engadir a perda de lixiviados e outros restos durante o transporte as√≠ como a contaminaci√≥n lum√≠nica.¬†‚ÄúA situaci√≥n √© insost√≠bel. Non se trata de simples molestias ou dunha situaci√≥n accidental, sen√≥n dun grave problema que ten degradado absolutamente a nosa calidade de vida. Non s√≥ nos referimos a Lesta, estes problemas afectan actualmente √°s 176.000 habitantes de la cunca do r√≠o Tambre, inclu√≠dos polo tanto as e os habitantes e visitantes de Santiago de Compostela‚ÄĚ,¬†explicou Veiras.

A estas preocupaci√≥ns vense de engadir unha nova ameza:¬†o proxecto de construcci√≥n dun novo vertedorio de resituos industriais¬†que ocupar√≠a unha superficie inicial de 13 ha, cun vertido de case 1 mill√≥n 700 mil toneladas, durante 20 anos. Situar√≠ase a tan s√≥ 400 metros do macrovertedoiro da Areosa, que ser√° denominado como vertedoiro de Lesta, e situar√° o lixo a menos de 500 metros das vivendas da veci√Īanza.

Para a Plataforma resulta totalmente improcedente que a Xunta de Galicia te√Īa cualificado de favor√°bel a correspondente avaliaci√≥n de impacto ambiental xa que, ademais de p√≥r en claro risco a biodiversidade da zona,¬†‚Äúo proxecto carece dun plan de seguridade ante un vertido accidental; non se xustificou convenientemente a elecci√≥n de alternativas para la instalaci√≥n do vertedoiro; incumprir√≠a a lexislaci√≥n urban√≠stica, xa que son instalaci√≥ns para actividade industrial, prohibida en solo r√ļstico; a depuradora proxectada ser√≠a insuficientemente para a cantidade de lixiviados que producir√≠a o vertedoiro e non se tiveron en conta datos e requisitos ambientais que garantan a sa√ļde p√ļblica‚ÄĚ.

Xa que logo, habida conta de que¬†‚Äúa xesti√≥n do lixo na Galiza consiste en acumular e concentrar todo nun punto xeogr√°fico‚ÄĚ, a¬†Plataforma¬†Salvemos a Comarca de Ordes¬† solicitaron que dende as instituci√≥ns europeas se te√Īa en conta os¬†impactos acumulados¬†que afectan √° poboaci√≥n e impidan autorizar un novo vertedoiro; que sexan consideradas as¬†especies protexidas¬†presentes na finca e sexa denegada a autorizaci√≥n do vertedoiro de Lesta e que sexan esixidas todas as medidas precisas para evitar accidentes, inclu√≠ndo un plan de evacuaci√≥n.¬†‚ÄúNon pedimos nada extraordinario, s√≥ respecto e dignidade. S√≥ aire, auga e terra limpas para n√≥s e para as nosas fillas e fillos‚ÄĚ.

Para finalizar, Daniel Veiras convidou ao representante da Comisi√≥n Europea a¬†‚Äúsentar no banco m√°is pestilente do mundo, situado en fronte do macrovertedoiro da Areosa e pr√≥ximo a GESUGA, o noso xeito de facer vis√≠bel e denunciar a insost√≠bel situaci√≥n √° que estamos expostas os milleiros de persoas que habitamos nesta contorna‚ÄĚ.

A Plataforma Casalonga Libre de Residuos, a través do seu membro Jaime García, deu as claves da situación á que se enfrontan as 2.000 persoas que habitan nun radio que ocupa arredor de 2km cadrados próximo á Planta de Tratamento de Residuos de TOYSAL, que recolle residuos do tratamento de auguas urbanas e industriais, lodos xerados polo tratamento de residuos agroalimentarios, purins e esterco, residuos de matadoiros e orgánicos de diversas orixes, ácido para a unidade de evaporación, cloruro férrico para desulfuración, entre outros.

‚ÄúAtop√°monos nunha situaci√≥n na que se est√° a producir unha grave degradaci√≥n medioambiental de varias parroquias de Teo, Ames, Rois e Padr√≥n e, a medio prazo de toda a cunca do r√≠o Sar ata R√≠a de Arousa, √ļnica e exclusivamente para que Toisal obte√Īa beneficios econ√≥micos‚ÄĚ,¬†resumiu Garc√≠a.¬†‚ÄúAdemais a cantidade hipot√©tica de residuos que pretende introducir a empresa √© moi superior √° producida en toda Galicia, do cal extraemos a conclusi√≥n de que o que en realidade se pretende √© importar residuos, convertendo Galiza nun vertedoiro de Europa‚ÄĚ.

Para a Plataforma Casalonga Libre de Residuos o feito de que non exista unha lexislaci√≥n homox√©nea en toda a UE en materia de vertedoiros favorecer√° que certas empresas, co fin de eludir normativas m√°is estrictas, leven os residuos ata territorios onde as leis sexan m√°is laxas. Para abordar esta situaci√≥n, solicitaron¬†‚Äúa protecci√≥n da Uni√≥n Europea para que protexa o noso medio ambiente, homologando as normas de t√≥dolos pa√≠ses e prohibindo o tr√°fico de lixo dentro das fronteiras da UE. A Uni√≥n Europea no debe permancer pasiva ante o florecente negocio do tr√°fico de lixo‚ÄĚ, e subli√Īaron que¬†‚Äúten que ser responsabilidade de cada territorio reciclar os seus residuos, cumprindo co fin √ļltimo da econom√≠a circular‚ÄĚ.

Tomou a continuaci√≥n a¬†palabra Elena V√°zquez, integrante da Plataforma Mina Touro-O Pino Non,¬†quen describiu pormenorizadamente os problemas que segue a provocar a antiga mina as√≠ como as carencias do novo proxecto presentado pola¬† empresa COBRE SAN RAFAEL SL. Das case¬†700 hect√°reas¬†de terreo que comprende a explotaci√≥n nova, aproximadamente a metade son¬†solo r√ļstico e forestal en produci√≥n.

O terreo que contempla esta explotaci√≥n convertiranse en¬†10 enormes buratos¬†para explotar 102,74 mill√≥ns de toneladas de mineral de cobre, para obter 422.885 toneladas de cobre metal, das que se recuperar√°n¬†356.464 toneladas. Para iso¬†eliminar√°n 341 hect√°reas de masa forestal e 150 de cultivos e vexetaci√≥n natural. Ao longo do periodo de explotaci√≥n haber√° case 300 hect√°reas ocupadas con 2 dep√≥sitos de residuos est√©riles e 4 escombreiras, todos a moi pouca distancia de n√ļcleos de poboaci√≥n habitados.

Está previsto que a mina opere as 24 horas dos 365 días dos 15 anos estimados de extracción de mineral, con voladuras de roca a diario, nas que se usarán entre 9 y 16 toneladas de explosivos en cada unha, xerando movementos  sísmicos no terreno a diario nunha zona con alto contido en sulfuros e repleta de residuos procedentes de lodos de depuradoras e tratados como tecnosoles.

√Ā vista desta situaci√≥n, a Plataforma Mina Touro-O Pino Non solicitou ao representante do equipo xur√≠dico da Unidade de Aplicaci√≥n do Dereito Medioambiental da Direcci√≥n Xeral de Medio Ambiente da Comis√≥n Europea que valore¬†a posibilidade de abrir unha investigaci√≥n para determinar se o Estado espa√Īol, a Xunta de Galicia, os concellos afectados e/ou as empresas est√°n vulnerando as normas de dereito internacional.¬†¬†

Dentro desta investigaci√≥n apuntaron a pertinencia de que persoal t√©cnico comunitario se desprace a co√Īecer¬†‚Äúesta aberrante situaci√≥n sobre o terreo‚ÄĚ, as√≠ como iniciar medidas que permitan instar √° Xunta de Galicia a que obrigue ao titular da concesi√≥n mineira a proceder √°¬†‚Äúrestauraci√≥n de chans e augas -subterr√°neas e superficiais- contaminadas pola anterior e a actual actividade mineira, un estudo sobre a repercusi√≥n nas augas do abandono da anterior explotaci√≥n, as√≠ como a la realizaci√≥n dunha investigaci√≥n exhaustiva para dilucidar as causas e culp√°beis da desaparici√≥n do xacemento arqueol√≥xico Castro da Copa, catalogado como ben patrimonial no Plan Xeral de Ordenaci√≥n Municipal do Concello de Touro, no Plan B√°sico Auton√≥mico e rexistrado no cat√°logo e bens patrimoniais da Direcci√≥n Xeral de Patrimonio Cultural da Xunta de Galicia‚ÄĚ.

Suso Noya foi o encargado de trasladar as an√°lises, denuncias e reivindicaci√≥ns da Plataforma pola Recuperaci√≥n do R√≠o Sar, que cualifican de¬†‚Äúr√≠o agonizante‚ÄĚ, constitu√≠da no ano 2011 co obxectivo de evidenciar a contaminaci√≥n deste cauce fluvial revindicando o coidado e defensa da s√ļa biodiversidade ao tempo que dan a co√Īecer o seu valor etnogr√°fico e patrimonial.

A parte m√°is afectada do Sar √© precisamente a declarada como Zona Especial de Conservaci√≥n e Lugar de Importancia Comunitaria na Rede Natura 2000 (LIC Ulla-Deza), onde tanto a contaminaci√≥n fluvial en si mesma como a presenza de eucaliptos na s√ļa contorna, provocando alteraci√≥ns que afectan ou eliminan poboaci√≥ns completas de especies en perigo de extinci√≥n.¬†‚ÄúEsta situaci√≥n de contaminaci√≥n e destruci√≥n constante de h√°bitats, sen que as nosas autoridades tomen en serio a s√ļa regularizaci√≥n, √© unha burla √° propia lexislaci√≥n ambiental e pon en evidencia a vulnerabilidad dos nosos espazos protexidos‚ÄĚ.

Noya argumentou que se trata dunha problemática plurimunicipal, pormenorizando na situación da EDAR de SILVOUTA (Santiago de Compostela), e da  EDAR de SISALDE en Bertamiráns (Ames), e reiterou, ao igual que as demais organización presentes, que a situación descrita é incompatíbel co correcto cumprimento das Directivas meidoambientais europeas, solicitando que a Comisión Europea estableza mecanismos que realmente garantan o respecto destas normas.

Ademais, no referido √° s√ļa denuncia concreta, sinalaron a pertinencia da elaboraci√≥n dun Plan Integral do Sar, que permita¬†‚Äúp√≥r fin aos vertidos, rexenerar as s√ļas augas e restaurar a s√ļa contorna, recuperar e protexer os seus elementos etnogr√°ficos e patrimoniais, e converter o r√≠o Sar nun grande corredor verde que permita realzar o seu valor como recurso natural e emblema do patrimonio fluvial de Galicia‚ÄĚ.

Ampliando a denuncia do estado das augas no noso pa√≠s,¬†Francisco Castro Barreiro, membro da Plataforma Non √° Ampliaci√≥n da Depuradora dos Praceres, introduciu a s√ļa intervenci√≥n apuntando claves da historia da parroquia de Louriz√°n, fortemente afectada pola construci√≥n dunha autov√≠a que a divide e polo recheos de m√°is de 700 mil metros cadrados no banco marisqueiro m√°is importante de Galicia para proceder √° construci√≥n dunha papeleira, ENCE, que posteriormente ser√≠a privatizada.

Os problemas na depuraci√≥n das augas na R√≠a de Pontevedra foi denunciada pola propia Comisi√≥n Europea no ano 2014. No ano 2016 o Tribunal de Xustiza da UE ratificou o incumprimento reiterado do tratamento das augas residuais da r√≠a, sinalando asemade o¬†‚Äúindubidable risco para a sa√ļde p√ļblica‚Ä̬†orixinado por un deficiente saneamento. O risco ao que se enfrontan agora, relatou Castro, e a ampliaci√≥n da depuradora e o proxecto dun novo emisario submarino.¬†‚ÄúA ampliaci√≥n sup√≥n, segundo a Xunta de Galicia, triplicar a instalaci√≥n actual en terreos que no seu d√≠a foron l√°mina de auga e un banco marisqueiro que era a econom√≠a principal da contorna. Actualmente a depuradora recolle as sustancias de refugallo de m√°is de 130 mil persoas, aumentando esta cifra coa chegada dos turistas da estaci√≥n estival. Sobra dicir que o seu funcionamento deixa moit√≠simo que desexar, proba diso as multas coas que as instituci√≥ns europeas condenan ao Estado espa√Īol‚ÄĚ.

En maio do ano 2018, o director de Augas de Galicia deulle a co√Īecer √° Comisi√≥n de Seguimento do Plan de Saneamento Local da R√≠a de Pontevedra o proxecto de ampliaci√≥n da EDAR dos Praceres, que pasar√≠a a ter o dobre de capacidade e ocupar o dobre de espazo en terreos contiguos √° actual. Sen embargo, denunciou ante a Comisi√≥n Europea esta Plataforma,¬†‚Äúdespois de tres anos de xuntanzas non trascendeu de ning√ļn asistente nin unha pinga de informaci√≥n. Ademais a Xunta encargou un estudo que nunca deu a co√Īecer sobre o saneamento da R√≠a de Pontevedra, que n√≥s conseguimos a trav√©s de Augas de Galicia, pero que malia iso e a existir unha partida de gasto que o xustifica, a Xunta di publicamente que non existe‚ÄĚ.

O que si foi exposto publicamente foi o anteproxecto do emisario submarino, que recibiu m√°is de cincocentas alegaci√≥ns procedentes de colectivos e de cidad√°ns en particular,¬†‚Äúe √°s que a Xunta de Galicia non quere nin pretende responder‚ÄĚ. A oposici√≥n √° ampliaci√≥n da depuradora, e a posici√≥n com√ļn para demandar un correcto saneamento da R√≠a √© tal que ‚Äúmesmo existe un acordo plenario de toda a corporaci√≥n municipal de Pontevedra que rexeita a ampliaci√≥n e o emisario, e tam√©n, moito m√°is importante dunha poboaci√≥n que demanda xustiza e dignidade. Non √Ā ampliaci√≥n da depuradora. Si ao saneamento da nosa R√≠a‚ÄĚ, conclu√≠u o integrante da Plataforma Non √° Ampliaci√≥n da Depuradora dos Praceres.

As demandas da¬†Plataforma Non E√≥licos en Ordes foron trasladadas a trav√©s de J√©ssica Rey,quen alertou de que¬†‚Äúunha enerx√≠a a limpa como √© a e√≥lica pode acabar destru√≠ndo un territorio, m√°i inda tento en conta os impactos acumulados que temos nesta comarca e que xa citaron outras plataformas‚ÄĚ.

A distancia m√≠nima de 500 metros entre os mui√Īos e as casas fixada por lei, relatou Rey,¬†‚Äúnon s√≥ son insuficientes sen√≥n que nin se quera se est√°n a cumprir nestes proxectos‚ÄĚ. Preocupa ademais especialmente¬†‚Äúa destrucci√≥n do patrimonio vinculado aos castros, m√°moas e ao propio Cami√Īo de Santiado, a industrializaci√≥n desta paisaxe rural e a m√°is que pos√≠bel despoboaci√≥n vinculada aos efectos negativos destas instalaci√≥ns na sa√ļde e no medioambiente‚ÄĚ.

A nivel agrario ademais, resulta totalmente contradictorio que este proxecto estea planeado nunha comarca declarada como de especial interese agrario pola Xunta de Galicia no ano 2007. Paralelamente, esta instalación sería unha peza máis do grande negocio das redes eléctricas, sendo especialmente chamativa a introducción de capital de Arabia Saudí.

Tam√©n de redes el√©ctricas falou¬†Ant√≥n Blanco, da Plataforma Salvemos Catas√≥s,¬†unha aldea de Lal√≠n que se enfrontou a unha li√Īa de alta tensi√≥n de Gas Natural Fenosa que implicaba talar a Fraga das Casas Vellas composta por arredor de 2.000 √°rbores. Dando azos a todas as persoas que adican grande parte do seu tempo e recursos a loitar por unha sa√ļde medioambiental que redunda no benestar social, explicou os procesos dunha loita que deu inicio no ano 2007, cando se presenta o proxecto, avanzou ca presentaci√≥n de alegacions no 2011 e tomou forma ca constituci√≥n da plataforma no 2014.

‚ÄúPero ademais da v√≠a xudicial, foron moitas as acci√≥ns colectivas que levamos adiante para sensibilizar e informar. Dende roteiros, at√© a recollida de m√°is de 11.000 firmas ou manifestaci√≥ns. Conseguimos ter o apoio do pobo de Lal√≠n e doutras asociaci√≥ns, pero tam√©n do Consello da Cultura Galega, docentes universitarios e o Concello‚ÄĚ. A loita finalizou ca vitoria da veci√Īanza, recollida nunha sentenza emitida no ano 2007 polo Xulgado Administrativo N3 de Pontevedra e neste mesmo ano 2019 por unha segunda senteza emitida polo Tribunal Superior de Xustiza.

‚ÄúNo noso caso fixemos fronte a unha tentativa de expolio por parte da Xunta de Galicia e o anterior goberno do Concello de Lal√≠n, pero xuntas e xuntos somos m√°is fortes e podemos levar adiante con √©xito as estratexias de loita e defensa do noso patrimonio‚ÄĚ, reivindicou Blanco.

Continuando na li√Īa das infraestructuras do negocio el√©ctrico,¬†Jos√© Antonio Espa√Īa Faqu√©, membro da Plataforma Non E√≥licos Bustelo‚ÄďCampelo ‚ÄďMonte Toural, relatou que hai uns mese comezaron a publicarse os proxectos de tres parques e√≥licos previstos no entorno do espazo natural da Bra√Īa Rubia, nos concellos de Coristanco, Carballo e Santa Comba. Isto supor√≠a a instalaci√≥n de 27 novos aeroxeradores, ademais de toda a rede de viarios, cableados, estaci√≥ns colectoras e dunha Li√Īa de Alta Tensi√≥n que dar√≠a sa√≠da √° enerx√≠a producida desde O Campelo ata O Mes√≥n do Vento.

‚ÄúPara a veci√Īanza √© importante a produci√≥n de enerx√≠as limpas e renovables pero iso non significa que esteamos a favor da destruci√≥n do rural. Cremos que a localizaci√≥n destes parques non √© a adecuada. Non hai unha ordenaci√≥n do territorio. O que se traduce nunha aglomeraci√≥n de parques e√≥licos nunha mesma zona cun importante impacto ambiental e social. Xa que temos que sumar as instalaci√≥ns xa existentes‚ÄĚ, aclarou.

Ademais, explicou, todo apunta a que se tratar√≠a dun parque unitario, que √© fragmentando para poder ser tramitado pola lexislaci√≥n auton√≥mica ‚Äď m√°is laxa e r√°pida aos intereses da empresa en detrimento dos intereses da veci√Īanza ‚Äď en lugar de pola lexislaci√≥n estatal.¬†‚ÄúSe observamos os planos destes parques e√≥licos, podemos ver como se superpo√Īen as respectivas √°reas poligonais. Hai incluso dous e√≥licos que estar√≠an situados dentro da √°rea dos tres parques √° vez.‚ÄĚ

Jos√© Antonio Espa√Īa, enumerou a continuaci√≥n algunhas da afecci√≥ns ambientais, sociais e socioecon√≥micas que ter√≠a este proxecto no caso de ser levado adiante. Entre elas as consecuencias para a Bra√Īa Rubia, proposta para ampliaci√≥n da Rede Natura 2000 feita no 2008, e para a lagoa de Alcai√°n, situada dentro da bra√Īa, que aparece dentro do Cat√°logo de Humidais de Galicia e tam√©n no Cat√°logo de Paisaxes de Galicia coa categor√≠a de √°rea de Especial Protecci√≥n Paisax√≠stica.¬†‚ÄúCompre lembrar que so o 5 % do territorio europeo son bra√Īas, polo que deben ser espazos protexidos, sen embargo pretendena rodear de turbinas‚ÄĚ.

A nivel social, estas instalaci√≥ns alteran o modo de vida da poboaci√≥n afectada, sendo ademais recollido en distintos estudos que o ru√≠do e as vibraci√≥ns procedentes destes mu√≠√Īos poder√≠a estar detr√°s dun aumento dos problemas de sa√ļde nas poboaci√≥ns cercanas.¬†‚ÄúNeste megaparque, hai o caso dalgunha vivenda situada a uns 400 metros dos aeroxeradores, por debaixo dos 500 metros que establece o Plan e√≥lico de Galicia, Por certo, cando se redactou este plan, hai m√°is de 15 anos, os mu√≠√Īos eran de menos dun megavatio de potencia e de entre 30 e 40 metros de altura, nada que ver con estes de m√°is de catro megavatios e 180 metros de altura. Polo tanto, a distancia marcada polo citado plan quedar√≠a moi curta.‚ÄĚ

Socioec√≥micamente este proxecto conlevar√≠a unha perda da base territorial, tanto forestal como agr√≠cola e gandeira, o que pos√≠belmente destruir√≠a postos de traballo vinculados a estes sectores, ademais da eliminaci√≥n do interese tur√≠stico da zona.¬†‚ÄúNon esquezamos os efectos negativos para a gander√≠a xa que, igual que os humanos percibimos os efectos negativos do ru√≠do e as vibraci√≥ns das turbinas, os animais tam√©n os senten e af√©ctalles ao organismo e consecuentemente √° produtividade. Isto acabar√≠a coas explotaci√≥ns gandeiras existentes e eliminar√≠a calquera posibilidade de p√≥r en marcha novas iniciativas deste tipo. A¬†instalaci√≥n deste megaparque √© totalmente prexudicial para a zona, para o territorio, a flora, a fauna e as persoas que vivimos na comarca.¬†E consideramos que a mellor opci√≥n √© non levalo a cabo‚ÄĚ.

Margarida Prieto Ledo, representante do Sindicato Labrego Galego na rede ContraMINAcci√≥n, creada no ano 2013 en torno √° loita para parar o proxecto de extracci√≥n de ouro de Corcoesto, na zona de Berganti√Īos (Costa da Morte).¬†A d√≠a de hoxe est√° integrada por mais de vinte colectivos e plataformas veci√Īais de todo o pa√≠s traballando en rede.

Prieto explicou ao representante da CE que Galiza e na s√ļa maior√≠a rural (88% do territorio), concentrando o 35% da poboaci√≥n galega. A actividade agraria √© fundamental pero, sen embargo, un dos principais atrancos co que se atopan as nosas explotaci√≥ns √© o acceso √° terra.¬†‚ÄúDende as Encrobas ata a Ba√Īa unhas poucas empresas levan moitos anos promovendo a usurpaci√≥n das terras agrarias para dedicalas a produci√≥n de enerx√≠a, de minerais e de celulosa. Os nosos gobernos levan anos apostando por estes grandes proxectos supostamente salvadores do noso rural e co lema ‚ÄúGalicia √© unha mina‚ÄĚ e con campa√Īas de m√°rketing nas escolas pretenden que estes proxectos agromen en todo o territorio e se vexan, ademais, como unha alternativa‚ÄĚ,¬†alertou.

Se ben o proxecto de Corcoesto parece paralizado definitivamente, a día de hoxe varios proxectos seguen a supor unha ameaza social e medioambiental, incidiu a representante da rede ContraMINAcción. Enumerou algunhas delas, como as minas de seixo de Erimsa na Terra Cha, que afecta a 5.700. Neste caso, malia que o conflito comezou no ano  2006, logo de 12 anos e varios contenciosos perdidos por parte da empresa, as concesións non son non foron anuladas senón que Erimsa continua a pedir licencias e recorrer as denegacións no contencioso, pretendendo explotar na comarca de Compostela e Ordes, unhas 8.000 ha nos concellos de Oroso, O Pino, Santiago, Ordes e Frades e Mesía.

Outro exemplo √© a antiga mina de wolframio e esta√Īo de¬†San Finx en Lousame¬†(A Coru√Īa) que a empresa Sacyr quere reabrir, e que est√° a provocar unha importante¬† contaminaci√≥n por metais pesados¬† no rio San Fins, que desemboca na r√≠a de Muros e Noia, con¬† bancos de marisqueo dos que viven milleiros de familias.

Outro caso é tamén o da empresa Cementos Cosmos en Triacastela, que ademáis de estar sobre unha zona arqueolóxica declarada BIC, non cumpre a normativa ambiental, carecendo de avaliación de impacto ambiental e proxecto de explotación  (estando en rede Natura e afectado a dous cauces fluviais). A pesar disto a administración está a permitir que funcione con total normalidade.

Asemade,¬†sobre os municipios de Touro e O Pino planea a ameaza dun novo proxecto mineiro para a extracci√≥n de cobre a ceo aberto, o que implicar√≠a moitos danos socioecon√≥micos e ambientais irreparables, afectando a 700 ha ampliables. Afecta a unha zona donde a actividade agraria fundamentalmente de explotaci√≥ns de vac√ļn de leite e carne, o redor de 200 granxas (5000 cabezas de vac√ļn) est√°n ameazadas o perder a s√ļa base territorial.¬† A estas actividades eng√°dense outras que se eliminar√≠an dos sectores agroalimentario, forestal e tur√≠stico vinculadas principalmente ao Cami√Īo de Santiago.

‚ÄúA situaci√≥n que temos neste momento √© moi preocupante. A administraci√≥n leva anos facilit√°ndolle o cami√Īo √°s mineiras, prepar√°ndolles a normativa √° carta, incumprindo os poucos controis existentes e salt√°ndose a normativa ambiental o seu antollo. O exemplo m√°is brutal de normativa o servizo destas empresas foi a aprobado no ano 2017: a chamada Lei de Implantaci√≥n de Actividades Empresariais.¬† Unha normativa tramitada con car√°cter de urxencia, evitando os controis legais e sociais e que modifica normativas da Lei de Minas, Lei de Montes, a Lei de Proxectos Industriais e normativa ambiental, de augas etc. con grande incidencia na aprobaci√≥n de proxectos, xa que en base a simplificaci√≥n normativa vanse eliminar controis que eran fundamentais a nivel medioambiental‚ÄĚ, abondou a representante de ContraMINAcci√≥n.

Xunto a estas modificaci√≥ns a nivel normativo feitas √° medida das empresas, a Xunta est√° a demais a incumprir reiteradamente as normas vixentes. ‚ÄúOculta informaci√≥ns dos dereitos mineiros, transm√≠teos estando caducados, e n√©gase a declarar as caducidades.¬†Temos continuos incumprimentos na normativa ambiental e de augas e tamen est√° a permitir fraccionar os proxectos para que non se aval√≠e o impacto real que no futuro van ter, incumprimentos aos que hai que engadir todos os vinculados √° restauraci√≥n e control de explotaci√≥ns abandonadas‚ÄĚ.

Pero ao mesmo tempo que se d√° toda esta complicidade coas empresas mineiras, ‚Äúest√°senos negando aos colectivos a informaci√≥n dos expedientes e informaci√≥n destes proxectos, co cal se nos est√° a negar a posibilidade de exercer os nosos dereitos,¬†podendo denunciar, alegar ou recorrer moitas destas irregularidades e incumprimentos‚ÄĚ.¬†Estas negativas de proporcionar informaci√≥n¬†te√Īen obrigado a colectivos que forman parte de Contraminacci√≥n a pedir a aplicaci√≥n do Convenio de Aarhus, subscrito polo Estado Espa√Īol e que regula tres dereitos b√°sicos da cidadan√≠a: o acceso √° informaci√≥n en materia de medio ambiente, a participaci√≥n p√ļblica na toma de decisi√≥ns e o dereito √° xustiza en materia de medio ambiente.

‚ÄúPor toda esta situaci√≥n, para os colectivos que formamos ContraMINAcci√≥n √© tan importante¬† poder levar esta problem√°tica a todos os foros¬† posibles,¬† as instituci√≥ns para que interve√Īan coas s√ļas competencias e esixan a Xunta de Galicia que cando menos cumpra a normativa ambiental existente,¬† e a toda a cidadan√≠a para que co√Īeza esta situaci√≥n e que colabore cos colectivos que estamos traballando en parar esta barbarie‚ÄĚ, conclu√≠u Margarida Prieto.

Promenorizando na situaci√≥n da mina de San Finx, tomou a palabra¬†a directora do documental ‚ÄúSan Finx 1960‚ÄĚ, Irene Basanta,¬†un traballo que, explicou,¬†‚Äúpoder√≠ase enmarcar dentro de algo do que se comeza a falar ultimamente: a memoria hist√≥rica medioambiental, porque non enfocamos a peza directamente segundo a problem√°tica actual, sen√≥n que intentamos ir √°s s√ļas ra√≠ces e rescatar un conflito que quedou esquecido‚ÄĚ.

¬†Esta producci√≥n relata a ruptura no ano 1960 dunha presa de decantaci√≥n de residuos das minas de San Finx, arrastrando r√≠o abaixo lodos e √°ridos.¬†‚ÄúCase non existen rexistros escritos destes feitos.¬†Do pouco que se conserva, ref√≠rense a este evento como o desastre ou a cat√°strofe de 1960. Hoxe, as presas est√°n abandonadas, en risco dunha nova rotura. Ningu√©n quere facerse cargo delas. Pero o relato do acontecido sobrevive na memoria da veci√Īanza. Para desenterrar esta significativa historia abonda con preguntarlle √° xente de maior idade da contorna, especialmente daquelas aldeas que te√Īen contacto co r√≠o que v√©n da mina, chamado r√≠o San Finx / Pesqueiras/ Rabiseiras ou simplemente r√≠o da mina, segundo a zona‚ÄĚ.

A principal das consecuencias deste desastre ambiental relatada polas veci√Īas consistiu no arrastre de area inundando as fincas da beira do r√≠o, que quedaron inutilizadas, mesmo sendo algunhas delas dos mellores terreos para o cultivo.¬†‚ÄúNon hai estudos das repercusi√≥ns que puido ter para a sa√ļde das persoas a contaminaci√≥n por metais pesados no r√≠o naquel momento. Pero a d√≠a de hoxe, e segundo constata un informe de 1992 encargado pola Xunta, todos os intentos de repoboar de troitas as augas fracasaron‚ÄĚ.¬†En diferentes estudos e anal√≠ticas, existe unha diferencia constatable entre os valores obtidos augas arriba e augas abaixo da mina que permiten falar dunha contaminaci√≥n por metais pesados. Tam√©n na r√≠a os valores son m√°is elevados do habitual.

‚ÄúAl√©n de non existir rexistros escritos ou noticias en prensa, as veci√Īas describen como a persoa encargada naquel momento de coordinar as labores da mina manda os operarios a limpar. A inutilizaci√≥n das fincas provoca denuncias por parte dalg√ļns dos afectados, mais baixo a ameaza, se estes eran operarios da mina, de botalos da empresa. Tam√©n contan que se falou de indemnizar, pero que as persoas encargadas de mediar coa empresa se deixaron sobornar dalg√ļn xeito‚ÄĚ.

Todas estas circunstancias resultan especialmente relevantes considerando a situaci√≥n actual. A d√≠a de hoxe, a presa maior est√° abandonada, sen mantemento, colmatadas, con fendas nos muros de formig√≥n que conte√Īen a presa. Asemade, as escombreiras est√°n ao ar libre, expostas √° chuvia e fomentando as drenaxes √°cidas de mina. Isto representa un risco enorme do que a actual concesionaria, SACYR, non quere facerse cargo.

A mina pechou nos 90, pero no ano 2009 pres√©ntase un novo proxecto para retomar a explotaci√≥n da mina. Conced√©uselle o proxecto sen que houbera ning√ļn tipo de avaliaci√≥n, e nese novo proxecto xa non est√°n recollidas as presas, polo que a responsabilidade desaparece.¬†‚ÄúAtop√°monos ante unha reescritura da historia que enfronta o relato oficial coa memoria colectiva. Se a d√≠a de hoxe rompesen as balsas, as consecuencias ser√≠an terribles e, como afirman moitos dos expertos entrevistadas, as consecuencias poder√≠an chegar at√© a r√≠a de Noia. De feito, a bioacumulaci√≥n en especies que son explotadas para consumo humano, como o berberecho, nesta mesma r√≠a, a√≠nda que a d√≠a de hoxe non represente unha preocupaci√≥n √© un risco patente‚ÄĚ, alertou Irene Basanta.

Pere Tobaruela, en representaci√≥n da Plataforma de [email protected] pola Destiler√≠a de Contimunde¬†situada na aldea hom√≥nima do concello de Rois relatou que as emisi√≥ns desta destiler√≠a sonde dous tipos: l√≠quidas e gasosas. As l√≠quidas vehic√ļlanse a trav√©s do r√≠o Rois, que transcorre a rentes das instalaci√≥ns, e as gasosas a trav√©s de chemineas. De feito a destiler√≠a ten sido sancionada en reiteradas ocasi√≥ns.¬†‚ÄúDende o inicio de actividade houbo varios verquidos lesivos para o r√≠o Rois, dos cales salientamos un especialmente grave, no ano 2006, que causou a morte de centos de peixes‚ÄĚ.

No que respecta √° contaminaci√≥n gasosa, en determinados per√≠odos do ano vinculados aos ciclos propios do proceso de destilaci√≥n son emitidos abundantes gases √° atmosfera,¬†‚Äúalg√ļns d√≠as, dependendo das condici√≥ns meteorol√≥xicas, o aire √© mesto, cheirento, irrespirable‚ÄĚ.

Esta situaci√≥n vese empeorada polo feito de que a destiler√≠a est√° situada nun val, no que baixo determinadas circunstancias atmosf√©ricas cr√©ase un xogo de presi√≥ns e correntes de aire que fan que o fume, en lugar de subir, baixe case a rentes do chan, polo que as emisi√≥ns invaden literalmente os fogares¬† e instalaci√≥ns educativas e sanitarias pr√≥ximas e, especialmente, unha explotaci√≥n agraria situada nos arredores.¬†¬†‚ÄúHai que engadir que cando o fume se levanta de novo os tellados, campos e horas de uso dom√©stico aparecen cuberta por unha fina pel√≠cula de po gris. Ademais, na instalaci√≥n gandeira mencionada apr√©ciase un aumento significativo da mortaldade das vacas, especialmente das cr√≠as, o cal l√©vamos a pensar que tam√©n te√Īen que ser significativos os efectos na sa√ļde das persoas‚ÄĚ.

Sen embargo, a destiler√≠a est√° a tentar eludir as s√ļas responsabilidades,¬†‚Äúdurante uns meses do ano pasado instal√°ronse captadores nas proximidades da destiler√≠a para medir as emisi√≥ns, pero os resultados mantiv√©ronse dentro dos l√≠mites legais. A explicaci√≥n desta circunstancia reside no feito de que os d√≠as que o vento √≠a cara estes controladores a destiler√≠a baixaba a produci√≥n ou mesmo a paraba se era preciso, provocando a remisi√≥n das emisi√≥ns‚ÄĚ.

A¬†Plataforma Veci√Īal de Sanxenxo estivo representada por Mari Cami√Īa, quen destacou a grande sorte de poseer neste concello ecosistemas de gran diversidade, entre elas zonas catalogadas dentro da Red Natura. Sen embargo, explicou, ‚Äúa chegada de d√ļas prantas invasoras: a herba da pampa e a unlla de gato propician que as prantas aut√≥tonas vexan reducida a √°rea xeogr√°fica de crecemento‚ÄĚ.

Cami√Īa explicou que os programas impulsados para a s√ļa erradicaci√≥n non est√°n funcionando e as invasoras proliferan de forma profusa por dunas e accesos √°s praias.¬†‚ÄúNo caso da herba da pampa, foi introducida na nosa contorna como pranta ornamental para as medianas das autopistas, pero hoxe en d√≠a xa se expande por toda a contorna‚ÄĚ.

Neste mesmo tramo, dacordo √°s directrices do Plan Director de Rede Natura, levouse a cabo d√ļas fases para a rexeneraci√≥n dunar, quedando, unha terceira, aprobada e pendente de execuci√≥n no ano 2009 a cal suprimir√≠a parte do trazado da PO-308, ampliando unha secundaria paralela, coa finalidade de rexenerar as dunas existentes, ampliar a zona de praia, e aumentar a seguridade vial da zona. No ano 2016 deu comenzo unha obra na PO-308, con aportaci√≥n de fondos FEDER, para o desenvolvemento dun sendeiro peonil ciclista pero que, a pesar de estar no proxecto, non se fixo. Ademais, ao non terse en conta os estudos xeol√≥xicos da zona, nin a protecci√≥n natural que propician as dunas, parte do entablado de madeira do paseo sa√≠u voando tres veces. Da √ļltima impactou no colexio que hai nas inmediaci√≥ns; polo que decidiron quitar o entablado e usar unha base de formig√≥n.

‚ÄúSolicitouse ante varias administraci√≥ns p√ļblicas, a paralizaci√≥n das obras neste tramo mentras non se tomasen as medidas de salvarguada e se fixera un novo estudo de impacto medio ambiental nesta zona de tan alto valor natural e paisax√≠stico dado o incumplimento das propias medidas de protecci√≥n sinaladas no proxecto de licitaci√≥n; pero todas as petici√≥ns caeron en saco roto.‚Ä̬†¬†

Outras denuncias medioambientais feitas por esta asociaci√≥n referente a actuaci√≥ns levadas a cabo pola administraci√≥n p√ļblica son: a tala indiscriminada de √°rbores de espazos verdes urbanos, e non urbanos, sen un estudo fitopatol√≥xico previo, e o uso dunha subvenci√≥n da Conseller√≠a de Medio Ambiente para reducir en 800 metros cadrados a zona verde dun parque urbano na costa, coa consecuente perda de especies arb√≥reas e cambio no ecosistema existente nunha zona de servidume mar√≠tima.

‚ÄúTodo fai pensar que, o exceso na construcci√≥n do espig√≥n do Porto Deportivo, o aumento de pantal√°ns, en detrimento do uso p√ļblico das praias nos que se asentaron, a perda de zona verde do parque de A Panadeira, e o proxecto que existe de ampliar paseo mar√≠timo feito de formig√≥n na zona da praia de A Carabuxeira sup√≥n un atentado medioambiental cara o ecosistema costeiro de Sanxenxo, coa √ļnica finalidade de seguir promovendo unha econom√≠a basada na depredaci√≥n do medio en beneficio da especulaci√≥n‚ÄĚ, resumiu a respresentante da Plataforma Veci√Īal de Sanxenxo.

A eurodeputada¬†L√≠dia Senra, pola s√ļa banda, aproveitou tam√©n a presenza do¬†membro do equipo xur√≠dico da Unidade de Aplicaci√≥n do Dereito Mediambiental da Direcci√≥n Xeral de Medio Ambiente da Comisi√≥n Europea, Jos√© Manuel Servert,¬†para insistir na necesidade de que se cree¬†‚Äúun mecanismo de control exhaustivo da realizaci√≥n de avaliaci√≥ns de impacto medioambiental‚ÄĚ.

Ademais, chamou a atenci√≥n do representante da Comisi√≥n sobre o feito de que¬†‚Äúdefender os nosos dereitos non pode depender da capacidade econ√≥mica da que cada persoa ou colectivo disp√≥n para pode iniciar a v√≠a xudicial. Ademais, precisamos que as sanci√≥ns aos Estados que non cumplen non sexan s√≥ econ√≥micas, xa que finalmente o Estado emprega cartos p√ļblicos para pagalas, procedentes das mesmas persoas afectadas polo incumprimento das directivas por parte das empresas. Queremos que as sanci√≥ns conleven a rexeneraci√≥n absoluta dos danos causados e, se procede, indemnizaci√≥ns √°s persoas afectadas‚ÄĚ.